Surinaams Monument
Zwartenhovenbrugstraat 116
1769 – nieuwe uitleg (kaart Lieftinck, 1769)
In 1769 vervaardigde de landmeter Frederick Lieftinck het verkavelingontwerp van “de
Nieuwe Uitleg” van Paramaribo tussen de Steenbakkersgracht en de Drambrandersgracht 1.
Lieftinck heeft een maat van 130 x 130 meter gekozen voor de bouwblokken. De noord-zuid
straten zijn de hoofdstraten, met een royaal straatprofiel van ca. 30 meter en ruime brede
kavels van ca. 43 x 43 meter ; de dwarsstraten zijn wat smaller, en de kavelmaat daar is ca. 22
x 65 meter. In totaal heeft Lieftinck 10 kavels per bouwblok ingepland. Later zijn deze grote
kavels opgesplitst, en momenteel zijn er ca. 40 kavels per bouwblok.
Het perceel op de zuidoosthoek van de Zwarthovenbrugstraat en de Prinsenstraat kreeg het
nummer 33. De eerste eigenaar was J.A. Geselschap.
In 1770 werd de benodigde grond voor de nieuwe uitleg aangekocht en de verkaveling ter hand
genomen. De belangstelling was groot, de erven werden snel uitgegeven. In 1776 concludeerde men dat
de uitgifte ook financieel succesvol was geweest: ²
“…. Op Requisitie heeft de Boekhouder der Gemeene wijde gesuppediteerd nota van ‘t geene
ontfangen & nog uijtstaande is weegens recognitie voor de opgenomene Erven in den Nieuwen Uijtleg
aan Paramaribo als sub No: 1394. Waaruijt blijkt, dat al omtrend twee maalen het Capitaal der
inkoop van het stuk land aan de gemeene wijde gerembourseerd is,
behalven een Taxatie. dus Rent of inkoomen over de f 3000,- ‘s Jaars….”
1769 – J.A. Geselschap
In 1769 vervaardigde Lieftinck ook alle perceelkaarten voor de Nieuwe Uitleg, en heeft hij het
gebied vermoedelijk ook gerooid en van perceelpalen voorzien. Erf no. 33 werd uitgegeven aan J.A.
Geselschap. Het erf was 2 ketting x 2 ketting groot, zijnde 2 ketting regt
vierkant, ofwel 41,45 x 41,45 meter
Eigenaar Johan Gerard Abraham Geselschap was in 1753 vanuit Amsterdam in Paramaribo gearriveerd met
het schip Huys te Bloemendael onder schipper Jan Reymers.
J.G.A. Geselschap was in 1769 eigenaar van de kleine katoenplantage Willemsburg aan de Para ;
voorts was hij in 1770 een korte tijd eigenaar van de zwaar verhypothekeerde plantage Campenburg
aan de beneden-Commewijne. In 1773 was hij failliet en kwam de plantage op de veiling.
Johan Geselschap trouwde in 1770 “in huys” met Henrietta de la Croix. Vreemd, het was toch hun
beider eerste huwelijk. Waarom dan geen grote plechtigheid in de gereformeerde kerk ?
“…. 1770 op heeden den 23 januarij zijn ten overstaan van de Edele Achtbaare heeren J: Roux en
Dirck van der Meij raeden in den Edele Hove van Politie en Crimineele Justitie deeser colonie
Surinaame & & door mij ondergeschrevene gesw: clercq na behoorlijke affvragingh tot den huwelijken
staat in en aangeteeckent, Johan Gerard Andries Abraham Geselschap jongeman van de gereformeerde
religie oud 33 jaaren geboortig te Cleeff
geassisteert met den welEdele heer A: de Mellis en mevrouw desselfs beminde,
en Henrietta Francina la Croix jonge dogter van de gereformeerde religie oud 15 jaaren geboortig
alhier aan Paramaribo geassisteert met desselfs vader en stieff moeder den Heer Jsack de la
Croix….”
Kinderen uit dit huwelijk :
Isaac Louis (dec. 1770 – 13 febr. 1771)
Johan Geselschap overleed in 1789 :
“…1789-october 12 Debet Boedel J: G: A: Geselschap – A: kerkegeregtigheid van hem zelfs op de N: O:
T: door Genietz f 59,15 …”
1772 en 1782 – huurwaardelijsten
Op de huurwaardelijst van 1772 komt het perceel nog niet voor ; het was net uitgegeven en nog
onbebouwd. Op de lijst van 1782 staat het ongetwijfeld wel vermeld, want er wordt een groot aantal
eigenaren vermeld bij de Zwarthovenbrugstraat. Maar omdat de straathoeken niet worden aangegeven,
is het onmogelijk om te bepalen wie van deze eigenaren de bezitter was van het hoekperceel. J.A.
Geselschap was in ieder geval niet meer de eigenaar ; zijn naam komt niet voor op de lijst.
1846 – LEN 232 – Johanna Dalem (wijkregisters 1846)
In 1846 was de moderne perceelnummering al ingevoerd. De belastingkaart van Meyer uit 1885 geeft
aan, dat het perceel op de zuidwesthoek van Zwarthovenbrugstraat en Hoogestraat het nummer LEN 232
draagt.
Dit perceel werd in 1846 bewoond door Johanna Petronella Dalem samen met Johanna Maria en Antje
Dalem. Zij bezaten geen slaven. Waarschijnlijk was het originele perceel in die tijd al in meerdere
delen gesplitst.
Vóór 1828 behoorde het erf bij wijk Letter D. Het oude nummer van het erf is nog niet achterhaald.
1923 –
In 1923 had het gebouw al dezelfde vorm als thans. Het was een woonhuis met winkel van
twee bouwlagen, en met een galerij aan beide straten.
2006 –
Sedert vele jaren is in het gebouw de winkel Hersam gevestigd. Het mooie gebouwtje is behoorlijk in
verval.